پیام رهبری به مدال آوران بازتولید مرجعیت تمدنی و خیزش عمیق علمی است

مدیر گروه تاریخ پژوهشگاه علوم و معارف انقلاب اسلامی، پیام رهبر معظم انقلاب به نخبگان را فراتر از توصیه‌ای علمی، ترسیم‌کننده نقشه راه ایران برای دستیابی به مرجعیت تمدنی و علمی جهان دانست.

به گزارش خبرگزاری مهر، پیام راهبردی و عمیق حضرت آیت‌الله سید مجتبی حسینی خامنه‌ای، رهبر معظم انقلاب اسلامی، به نخبگان و مدال‌آوران علمی و ورزشی کشور که در آن بر کلید «هرچه قوی‌تر شدن ایران»، ضرورت خیزش عمیق و شتابان علمی و مرزشکنی تمدنی تأکید شده است، بازتاب گسترده‌ای در محافل دانشگاهی، نخبگانی و عمومی کشور داشته است.

در همین راستا مجتبی سلطانی احمدی، دانشیار دانشگاه پیام نور و مدیر گروه تاریخ پژوهشگاه علوم و معارف انقلاب اسلامی، در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری مهر به واکاوی ابعاد، ویژگی‌ها و پیام‌های راهبردی این پیام مهم پرداخته است.

بازتعریف نقشه راه پیشرفت بر مدار الگوی زیست فاطمی

این تاریخ‌پژوه با اشاره به تقارن معنادار آغاز پیام با ایام شهادت صدیقه طاهره (س) گفت: رهبر معظم انقلاب با نگاهی ژرف، حضرت زهرا (س) را نه‌تنها اسوه معنویت و عبودیت فردی، بلکه قله موقع‌شناسی، تبیین و ایستادگی مدنی و اجتماعی معرفی کردند. ایشان با اشاره به این نکته افزودند که مکتب و جامعهٔ فاطمی، نقشه‌راه حرکت‌های بزرگ اجتماعی، خدمت بی‌منت و ارادهٔ پیشرفت را پیش روی ملت ایران می‌گشاید. به باور این پژوهشگر، پیوند زدن پیشرفت مادی و مرزشکنی علمی با زلال مکتب فاطمی، نشان می‌دهد که در تفکر انقلاب اسلامی، علم‌ورزی عین مجاهدت و شکر عملی به پیشگاه پروردگار است و هیچ‌گاه از ریشه‌های اخلاقی و معنوی خود فاصله نمی‌گیرد.

گسترش دایره نخبگی؛ از محافل بسته علمی تا پهنه غیرت ملی

دانشیار دانشگاه پیام‌ نور با تمرکز بر نگاه نوآورانه رهبر انقلاب در بازتعریف مفهوم نخبگی اظهار داشت: یکی از زیباترین و مهم‌ترین بخش‌های این پیام، شکستن حصارهای خشک و تشریفاتیِ معنای «نخبگی» است. رهبر انقلاب جغرافیای نخبگی را از محدوده مدارک آکادمیک و سکوهای ورزشی فراتر برده و هر برجستگی مخلصانه در مسیر اعتلای نام وطن را مظهر نخبگی دانسته‌اند. ایشان در تحلیل این نگاه تأکید کردند که قرار گرفتن نام چهره‌هایی همچون ریزعلی خواجوی، نوجوان فداکار علی لندی و شهدای عزیز در تراز نخبگان بصیرت و جهاد، پیامی عمیق دارد؛ نخبه کسی است که در روز مبادا، استعداد و جان خود را در کف دست می‌گیرد و به یاری ملت و تاریخش می‌شتابد.

علم در خدمت زندگی؛ گره‌گشایی از مسائل واقعی مردم

این استاد دانشگاه با اشاره به رویکرد عمل‌گرایانهٔ پیام در پاسخ به نیازهای کشور گفت: معظم‌له شکر حقیقی نعمت نخبگی را در گروی گره‌گشایی از رنج‌ها و مسائل واقعی مردم تعریف کرده‌اند. ایشان در این زمینه بیان کرد: مرور فهرست درخشان دستاوردهای بومی از سلول‌های بنیادی و فناوری‌های نانو تا توربین‌های نیروگاهی، آب‌شیرین‌کن‌ها و ماهواره‌های سنجشی، گواه آن است که در نگاه رهبری، علم از برج عاج انتزاع بیرون آمده و به متن زندگی روزمره و سفرهٔ مردم پیوند خورده است. نخبه تراز انقلاب اسلامی کسی است که با دست‌فرمان علم و ایمان، بن‌بست‌های صنعت و زندگی را می‌شکند.

عبرت از انفعال تاریخ و پافشاری بر فراراهبرد «العلمُ سلطان»

مدیرمسئول پژوهشنامه تاریخ‌های محلی ایران با نگاهی به لایه‌های تاریخی این پیام یادآور شد: رهبر معظم انقلاب با رویکردی تاریخ‌نگارانه، دو قرن انفعال و تحقیر ملی به ویژه دردوره پهلوی را در تقابل با پیشرفت علمی دهه‌های اخیر قرار دادند. ایشان تأکید کردند که فراراهبرد «العلمُ سلطان»، حاصل سال‌ها مجاهدت و هدایت‌های داهیانهٔ رهبر حکیم و شهیدمان بود که کشور را از هاضمهٔ استعمار نجات داد. به باور این پژوهشگر، پیام روشن این است که امروز در پساجنگ‌های اخیر، خیزش علمی دیگر یک امر فرعی و درجه دوم نیست، بلکه شرط حیات، استقلال و بازدارندگی ملی ماست.

رستاخیز علوم پایه و انسانی؛ شرط لازم برای فتح قله‌های جهانی

این پژوهشگر معارف انقلاب اسلامی با اشاره به هشدار راهبردی پیام درباره جایگاه علوم پایه تصریح کرد: رهبر معظم انقلاب با دوراندیشی، انگشت تأکید را روی ستون فقرات تولید علم گذاشته‌اند؛ چرا که پیشرفت بدون تکیه بر ریاضیات، فیزیک، شیمی و زیست‌شناسی، ساختمانی بر ماسه است. متأسفانه در سال‌های اخیر به دلیل تب مدرک‌گرایی کاذب و نبود امنیت شغلی، اقبال داوطلبان به این رشته‌های بنیادین کاهش یافته است.

وی در ارائه راهکار عملیاتی برای تحقق این رهنمود گفت: برای خروج از این رکود، نیازمند نظام بورسیه حاکمیتی علوم پایه هستیم؛ به گونه‌ای که استعدادهای برتر از بدو ورود به دانشگاه با دریافت مقرری، معافیت‌های هدفمند پژوهش‌محور از نظام وظیفه و تضمین جذب قطعی در مراکز راهبردی، پژوهشکده‌ها و صنایع مادر، دغدغه آینده نداشته باشند. همچنین صنایع بزرگ باید ملزم شوند بخشی از اعتبارات تحقیق و توسعه خود را در قالب اعتبار مالیاتی، مستقیماً صرف تجهیز آزمایشگاه‌های مادر علوم پایه و پیوند دادن ریاضی و فیزیک با فناوری‌های نوظهور نظیر هوش مصنوعی، کوانتوم و نانو کنند تا این رشته‌ها زنده و پیش‌ران باقی بمانند.

از نظر رهبر معظم انقلاب کشوری که به دنبال تقلید است، همیشه عقب می‌ماند؛ اما کشوری که شجاعت حل مسائل ناشناخته علوم پایه را داشته باشد، پیش‌ران مرزهای دانش جهان خواهد شد. به تعبیر ایشان، تخیل مثبت، خلاقیت و شجاعت علمی، کلید بازگرداندن مرجعیت علم به جغرافیای ایران است.

پیوند واقعی و نهادینه شده دانشگاه، صنعت و حکمرانی

این تاریخ‎پژوه در تبیین پیوند علم با اقتصاد و جامعه گفت: رهبر انقلاب به درستی بر ضرورت ممزوج شدن منافع اقتصادی بازار با همت نخبگان دست گذاشته‌اند تا فاصله آزمایشگاه تا کارخانه پر شود. ایشان یادآور شدند که اتصال شرکت‌های دانش‌بنیان و صنایع پیشران به دانشگاه حول مسائل حیاتی مثل آب، انرژی و هوش مصنوعی، زنجیره ایده تا ثروت را کامل می‌کند. فراتر از این، دعوت از نخبگان حوزوی و دانشگاهی برای حضور در سنگر طرح‌ریزی‌های کلان و خط‌مشی‌گذاری، نشان‌دهندهٔ باور عمیق به خرد جمعی در ادارهٔ کشور است. وی در تبیین اتصال ایده به عمل اظهار داشت: فرمایش رهبر انقلاب مبنی بر لزوم ممزوج شدن منافع اقتصادی بازار با همت نخبگان، شاه‌کلید عبور از اقتصاد تک‌محصولی است. اما این پیوند با توصیه‌های اخلاقی یا ایجاد دفاتر تشریفاتی محقق نمی‌شود؛ بلکه صنعت مونتاژمحور و دانشگاه مقاله‌محور باید جای خود را به هم‌افزایی واقعی بدهند.

این دانشیار دانشگاه افزود: در گام نخست، آیین‌نامه ارتقای اساتید و تصویب رساله‌های دکتری باید از انحصارِ مقالات صرف خارج شود و معیار اصلی، حل ابرمسائل ملی نظیر ناترازی انرژی، بحران آب و فرونشست زمین باشد. در گام دوم، باید کنسرسیوم‌های دانشگاهی حل مسائل گلوگاهی شکل گیرد و دفاتر تحقیق و توسعه مشترک در دل خود مجتمع‌های صنعتی و پالایشگاهی مستقر شوند تا اساتید و نخبگان، مسائل عینی کف کارخانه و جامعه را لمس و حل کنند.

صیانت همه‌جانبه از نخبگان و استقرار آنان در کانون تصمیم‌سازی

این استاد دانشگاه با تأکید بر ضرورت بازتعریف حمایت از نخبگان خاطرنشان کرد: تکریم نخبه تنها به اهدای جوایز مقطعی خلاصه نمی‌شود؛ مهم‌ترین عامل ماندگاری و پویایی یک نخبه، احساس اثرگذاری واقعی در سرنوشت کشور است. برای تحقق این امر، دستگاه‌های اجرایی، وزارتخانه‌ها و استانداری‌ها باید ملزم به تشکیل هسته‌های مشاوره راهبردی با حضور نخبگان جوان دانشگاهی و حوزوی شوند تا این خرد جمعی مستقیماً در خط‌مشی‌گذاری‌ها جریان یابد. از سوی دیگر، با توسعهٔ صندوق‌های سرمایه‌گذاری خطرپذیر، باید ریسک تبدیل ایده به محصول برای نخبگان پوشش داده شود و با استعدادیابی عدالت‌محور در پهنه استان‌ها و مناطق مرزی، امتداد نبوغ جوانان این سرزمین به طور متوازن شکوفا گردد.

افق روشن فردای ایران؛ فارسی، زبان مرجع علم جهان

سلطانی احمدی در پایان با نگاهی به چشم‌انداز ترسیم‌شده در پیام گفت: این بیانیه، روایتگر عزم پولادین ملتی است که با وجود تمام ترورها، تحریم‌ها و سنگ‌اندازی‌ها، راه خود را به سوی آینده گشوده است. رهبر انقلاب چشم‌اندازی را به روی جوانان این آب‌وخاک گشودند که انتهای آن، استقرار در کانون مرجعیت علمی جهان و تحقق آرمان دیرین رهبر شهید یعنی تبدیل شدن زبان فارسی به زبان مرجع علم دنیاست؛ آرمانی که با همت نخبگان باایمان و خستگی‌ناپذیر این سرزمین، کاملاً در دسترس و دست‌یافتنی است.

کد مطلب 6991543 محسن صمیمی